Huta na mapach

Po zamknięciu kolonizacji starostwa filipowskiego w źródłach pojawiają się drobne osady, które „nie zmieniły krajobrazu”: Huta, Aksamitowizna, Rospuda, Romanówka, Wiśniówek. Nie znamy aktu lokacyjnego tej Huty. Wiemy, gdzie leży i jak ją zapisywano.

Oś dat tej Huty (jedna linia):

1. Koniec XVIII w. — miejsce pojawia się na mapach (hutta / Hutta, ok. 1796–1802). W spisie parafii 1789 wśród staroobrzędowców (w aktach: „Moskale”) notowano obecność m.in. na terenach Huty i Cisówka — ślad ludzi na brzegu, jeszcze przed gęstszą kolonizacją.
2. Ok. 1800 — zaczyna się kolonizacja wsi: na początku kilka osad i rodzin; w szczycie — kilkanaście. To nie miasto i nie wielka wieś starostwa.
3. XIX–1931 — ta sama osada na mapach (chutta, hutta, huta); lokalnie brzeg Pod Jezioro.

Miejsce ma podwodną wysepkę i dużo ryb. Historyczna powierzchnia osady — około 240 hektarów pod lasem i jeziorem.

Na mapach, które da się tu położyć:

• 1796–1802 — hutta / Hutta (m.in. Schrötter; okolice Goldap / Nowe Prusy Wschodnie)
• 1888 — chutta
• 1914 i 1923 — hutta
• 1931 — huta

Pisownia się waha, miejsce nie. Huta, o której mówimy, leży przy Filipowie, Przerośli i jeziorze Rospuda — Rospudzie Filipowskiej. Dziś: Huta 5, 16-424 Filipów; plus code 6HGQ+3Q.

W szerszej puszczy bywały inne huty, rudnie i smolarnie — Butlerowa, kameduli na Wigrach, Perstuń, Przełom. To tło regionu, przemysł drzewa i żelaza w królewskich lasach. Nie tożsamość tej wsi. Sama nazwa huta w krajobrazie Suwalszczyzny często oznaczała wypał, smołę albo żelazo z rudy darniowej — tu na mapach widać małą osadę rolniczo-rybacką nad jeziorem, kolonizowaną od ok. 1800, gdy główna fala starostwa filipowskiego dawno opadła.